ต้องถนอมน้ำใจกัน "จะปรับตัวให้เข้ากับสังคมเวลาทำงานใหญ่ ต้องปรับให้เข้ากับสังคม ในแนวราบและแนวตั้ง แนวราบเป็นอย่างไร แนวราบคือสังคหวัตถุ ๔ หรือการสงเคราะห์ ๔ ประการ อยู่ด้วยกัน ก็ต้องช่วยกันไป ปรับให้เข้าหากันเท่าที่จะทำกันได้ ๑. ทาน คือ ให้ ที่พรรคพวกขาดแคลน ตามกำลังของเรา ๒. ปิยวาจา ให้ ให้กำลังใจกัน ให้คำอธิบายให้ถูกต้อง ๓. อัตถจริยา ขาดความรู้ความสามารถ ขาดเรี่ยวแรง ให้กันไป แล้วอะไร ขาดความปลอดภัย ๔. สมานัตตตา ให้ความเสมอหน้าเสมอตากันไป ได้ดีก็ไม่ข่มใคร ตกต่ำก็ไม่ไปถ่วงใครให้เดือดร้อน วางตัวพอเหมาะพอสม เรายังเหาะไม่ได้ จะให้ถูกใจกันหมดคงยาก แต่ก็ปรับให้ได้ขนาดนี้ มนุษยสัมพันธ์แนวราบก็ต้องทำ มนุษยสัมพันธ์แนวราบสำหรับคนไทย ซึ่งมีพื้นโดยมากในประเทศ คือการกสิกรรม การลงแขกในการดำนา การลงแขกในการเกี่ยวข้าว อาศัยความสนับสนุนซึ่งกันและกันอย่างนี้ นี้ก็แนวหนึ่ง อีกแนวหนึ่ง มนุษยสัมพันธ์แนวตั้ง ชาวบ้านจะขาดสิ่งนี้ เป็นอย่างไร เมื่อเป็นบ้านเป็นเมืองหนีไม่พ้น ต้องมีระบบการปกครอง ระบบการปกครองนี้เอง ก็ต้องมีมนุษยสัมพันธ์แนวตั้ง คือ ทศพิธราชธรรม ไปเปิดดู ตั้งแต่ผู้ใหญ่บ้าน อบต. กับประชาชน เริ่มแนวตั้งแล้ว นายกรัฐมนตรีลงมา แนวตั้ง พระราชา มหากษัตริย์ลงมา แนวตั้ง มนุษยสัมพันธ์แนวนี้ ก็ต้องมี เพราะมนุษย์อยู่ด้วยกัน ไม่มีการปกครอง ก็ไม่ได้ แต่เมื่อมีแล้ว มันต้องถนอมใจกันด้วย ไม่อย่างนั้น ก็จะกระทบกัน บอกแล้ว ของ ๒ สิ่งอยู่ที่เดียวกันกระทบกัน และวันนี้อยากจะฝากด้วย มนุษยสัมพันธ์แนวราบนี้ ถูกทำลายไปเยอะแล้ว ทำไมหรือ เพราะวันนี้มีเครื่องจักรมาไถนา มีเครื่องเกี่ยวข้าวมาเกี่ยวข้าว เคยลงแขกก็เลยเลิกลงแขก ต่างคนก็จะเอาแต่ประโยชน์ตนเอง คนเห็นใจซึ่งกันและกันไม่มี เรามองข้ามกันไปเยอะแล้ว ฝากเตือนด้วย ในระดับชาวบ้าน ที่เคยมีมนุษยสัมพันธ์ พอตรงนี้ขาดไป ซึ่งขาดลึกไปกว่านั้นอีก คือ พ่อแม่กับลูกชักจะไม่เห็นใจกัน สามีภรรยาไม่เห็นใจกันอีก หลวงพ่ออยากฝากด้วย ให้ย้อนกลับไปดูคำว่าทิศ ๖ ในพระพุทธศาสนา ไปดูให้ดี มีสติ เป็นต้นทางของมนุษยสัมพันธ์ มีสติ เป็นต้นทางของการไม่ก่อทุกข์ ให้ตัวเองและผู้อื่น มีสติ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่านี้เอง ถึงจะหมดกิเลสได้ ถึงจะทำใจหยุดใจนิ่งได้ มรรคผลนิพพานจะมาก็ตรงนี้นะลูกนะ" ๑๔ มกราคม พ.ศ. ๒๕๖๙ #ถนอมน้ำใจ #อยู่ร่วมกัน #สังคมเป็นสุข #หลวงพ่อทัตตชีโว